اسفندیار رحیم مشایی مرد جنجالی دولت نهم که عده ای از موافقان احمدی نژاد او را نقطه ضعف دولت قلمداد می کردند، در آخرین روزهای نهمین دولت، سوژه اولین جنجال دولت در آغاز دهمین دوره شد. وی در طول فعاليت دولت نهم، معاونت رئیس جمهور و رياست سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري را تجربه کرد و در همین دوران نیز آماج شدیدترین مخالفتها از سوی موافقان و منتقدان دولت قرار گرفت.
مصاحبه وی با خبرنگار زن روزنامه صباح ترکیه در خرداد 85 و اعلام آزادی حجاب در ایران، حضور در یکی از برنامه های فرهنگی ترکیه که با رقص زنان ترک همراه بود یک طرف و سخن از دوستی با مردم اسرائیل نیز یک طرف داستانهای دنباله دار جنجالهای مشایی بود که در پی حمایت رئیس جمهور از پدر عروسش، حتی رهبر انقلاب و بسیاری از علما را نیز به واکنش واداشت. تا جایی که بسیاری از روحانیهای طراز اول کشور خواستار برکناری وی شدند و عده ای از اصولگرایان نیز در آستانه انتخابات، شرط خود برای حمایت از احمدی نژاد را در حذف مشایی از کابینه اعلام کردند.
علیرغم توصیه علما، دوستان و منتقدان دولت مبنی بر برکناری مشایی، وی همچنان بر پستهای خود در دولت نهم تحت حمایتهای شدید احمدی نژاد باقی ماند و در میان بهت و حیرت مردم، نمایندگان مجلس و سران کشور، به عنوان معاون اول رئیس دولت در دهمین دوره منصوب شد تا به جای پرویز داوودی بنشیند. این آغاز موج جدیدی از اعتراضات علیه تصمیم عجیب احمدی نژاد بود.
روزنامه کیهان روز شنبه مشایی را به عنوان "کسی که در دولت نهم با اظهارات نسنجیده و نابخردانه خویش بارها موجبات ناخرسندی دلسوزان انقلاب را فراهم کرد" توصیف کرد و این انتصاب را موجب مخالفت وسیع و بدون تردید نیروهای انقلابی و اصولگرا و انبوه حامیان دکتراحمدی نژاد دانست.
محمدتقی رهبر رئیس فراکسیون روحانیون مجلس با تذکر این نکته که مراجع عظام، علما و بسیاری از علاقه‌مندان احمدی‌نژاد، این مسئله را برنخواهند تابید از وی خواست تا در تصمیم خود تجدیدنظر کند. نگرش حامیان احمدی نژاد نسبت به مشایی به گونه ای است که حتی حجت‌الاسلام حميد رسايي، نماينده مردم تهران در خانه ملت را که در یکی از نطقهایش خود را وکیل الدوله خوانده بود به واکنش نشان دادن واداشت. وی با یادآوری این نکته که هنوز مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهوری برگزار نشده است، درباره مشایی اظهار داشت که چه خوب بود آقاي احمدي‌نژاد در اين انتصاب‌ها به‌ ويژه انتصاب معاون اول توجه بيشتري نه تنها به مجلس، بلكه به افكارعمومي مي‌كردند؛ زيرا در مورد آقاي مشايي حساسيت‌هايي در جامعه برانگيخته شده است و افرادي نسبت به مواضع و افكار آقاي مشايي حساسيت پيدا كرده‌اند و معترضند كه بخشي از اين اعتراضات و حساسيت‌ها به‌جا و درست است.
اما واکنش وکلای مجلس به همین جا ختم نشد. علی مطهری نماینده اصولگرای مردم تهران در واکنش تندی نسبت به انتصاب مشایی طرح سوال از رئیس جمهور را مطرح کرد. وی قبلا نیز در واکنش به سخنان مشایی در اعلام دوستی با ملت اسرائیل، برای سؤال از احمدی‌نژاد از نمایندگان امضاء جمع کرد.
وی در مصاحبه ای با سایت اینترنتی تابناک در مورد رابطه احمدی نژاد و مشایی گفت: آقای احمدی‌نژاد ارادت خاصی به آقای مشایی دارد و از نظر معنوی او را مراد خود و خودش را مرید او می‌بیند. گویا رابطه معنوی‌ای میان آنها حاکم است که بنده از جزئیات آن خبر دقیقی ندارم. شاید ایشان کراماتی از آقای مشایی دیده‌اند که مریدشان شده‌اند. البته هر چند همه به ایشان ارادت دارند نباید آن را در مسائل سیاسی کشور دخالت دهند و باید دامنه آن را به مسائل شخصی محدود کنند. چون ممکن است که کسی عارف بزرگی باشد اما صلاحیت حضور در مناصب اجرایی و دولتی را نداشته باشد.
وی در ادامه مصاحبه خود اعلام کرد که اصلاً آقای مشایی در حدی نیست که بتواند در جایگاهی همسطح نخست‌وزیر جای بگیرد. البته این جور کارها ناشی از خصلتی است که در شخص رئیس‌جمهور وجود دارد. او فقط حرف خودش را قبول دارد و حرف دیگران را نمی‌پذیرد. لذا تا چهار سال دیگر با این خصلت وی مواجه خواهیم بود. البته جایی که لازم باشد با استفاده از اختیاراتمان به منظور انجام وظایف قانونی نمایندگی به مقابله با این اقدامات رئیس‌جمهور خواهیم پرداخت.
علي مطهري همچنین از شگفت‌زدگي علي لاريجاني، رئيس مجلس پس از شنيدن اخبار كابينه خبر داد.
قنبری عضو فراکسیون اقلیت مجلس نیز این انتخاب را اعلام جنگ به مجلس شورای اسلامی دانست: هیچ تغییر و تحولی در افکار و اندیشه احمدی‌نژاد رخ نداده و او همچنان به دنبال کابینه فامیل سالاری به جای کابینه شایسته ‌سالار است. وی اعلام کرد که احمدی‌نژاد نباید تصور کند هرگونه که بخواهد می‌تواند کشور را اداره کند.
سيدكاظم اكرمي نماينده تهران و عضو جامعه روحانيت مبارز نیز اظهار داشت كه رئيس دولت بايد تا برگزاري مراسم تنفيذ حكم رياست‌جمهوري و مراسم تحليف در مجلس منتظر مي‌ماند و پس از آن اقدام به انتخاب معاونانش مي‌كرد.
احمد خاتمی عضو ارشد جامعه مدرسين حوزه علميه قم نیز که خبر انتصاب را در کمال ناباوری از رسانه ها شنیده است این انتصاب را عملی عجولانه و دهن کجی به مراجع عظام و نخبگان و مساله ای چالش زا برای دولت دانست.
داستان جنجالهایی که در دولت نهم با محوریت رحیم مشایی شکل گرفتند به دوستی به مردم اسرائیل و مشاهده رقص زن ترکی ختم نشد. حمل قرآن با دف نوازی بانوان در یکی از همایشهای سازمان گردشگری به ریاست مشایی و ادعای رسول خادم مبنی بر هزینه شدن کل بودجه 50 ميليارد توماني سازمان فرهنگي، هنري شهرداري تهران در دوران ریاست مشایی هر چند از سوی وی تکذیب شد اما انتخاب او برای نشستن بر مسند دومین نفر در دولت دهم نشان داد که داستان جنجالها تبدیل به سریالی ادامه دار شده است که پایانی نامعلوم دارد.